Ile procent przetłuszczenia — jak superfat zmienia twardość i pianę
Superfat nie jest dodatkiem do mydła. Jest brakiem ługu — świadomym, policzonym i wpisanym do rachunku, zanim cokolwiek trafi na wagę.
7 min
Piszę o tym, co się dzieje w garnku między wlaniem ługu a pocięciem kostki: ile wodorotlenku sodu potrzeba na dany zestaw tłuszczów, co robi przetłuszczenie, dlaczego mydło się rozwarstwia i czym jest biały nalot na kostce. Liczby biorę z kart surowców i z tabel SAP, a nie z cudzych blogów.
Czego tu nie ma: porad, co kostka zrobi z czyjąś skórą, mydła „na coś", obietnic, że komuś w czymś pomoże. Pracuję jako pielęgniarka i właśnie dlatego trzymam się od tego z daleka. Zostaje chemia i rzemiosło — i tego jest tu dużo.
Wodorotlenek sodu (NaOH, ług sodowy, soda kaustyczna) to substancja żrąca, klasa H314 kategoria 1A. Rozpuszczanie w wodzie jest silnie egzotermiczne — roztwór dochodzi do 80–90 °C w kilkanaście sekund. Sypie się ług do wody, nigdy odwrotnie. Okulary ochronne są ważniejsze od rękawic, bo rękę da się umyć, a oka nie.
Superfat nie jest dodatkiem do mydła. Jest brakiem ługu — świadomym, policzonym i wpisanym do rachunku, zanim cokolwiek trafi na wagę.
7 min
Szesnaście tłuszczów, wartości SAP dla NaOH i KOH, profile kwasów, liczba jodowa, INS. Tabela jest wyliczana przy każdym budowaniu strony z jednego pliku danych, więc nie ma tu wiersza, który rozjechał się z resztą przy jakiejś poprawce sprzed roku.
| Tłuszcz | SAP NaOH | SAP KOH | Twardość | Myjność | Piana duża | Piana drobna | LJ | INS |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Olej kokosowy (76°) | 0,1830 | 257 | 79 | 67 | 67 | 12 | 10 | 258 |
| Olej palmowy | 0,1410 | 199 | 50 | 1 | 1 | 49 | 53 | 145 |
| Oliwa z oliwek | 0,1340 | 190 | 17 | 0 | 0 | 17 | 85 | 109 |
| Smalec wieprzowy | 0,1380 | 194 | 44 | 2 | 2 | 42 | 57 | 139 |
| Olej rycynowy | 0,1286 | 180 | 2 | 0 | 90 | 92 | 86 | 95 |
Kategoria oliwy zmienia rachunek mniej niż zakres liczby zmydlania wewnątrz kategorii. Receptura z zapasem 2% wymaga sprawdzenia na krańcach normy.
6 min
Bazę mydlaną zrobiono wcześniej, w domu pozostaje ją stopić i wylać. Własny rachunek daje kontrolę nad tłuszczami, ale wymaga pracy z substancją żrącą.
6 min
Przy miękkiej kostce najpierw sprawdza się rachunek. Zamiana NaOH na KOH, nadmiar wody i sama oliwa wymagają różnych decyzji.
7 min
Ta sama receptura wpisana w dwa miejsca nie musi dać tej samej masy NaOH. Różnica może wynikać z tabel SAP, przelicznika KOH na NaOH, sposobu liczenia wody i czystości wodorotlenku.
9 min
Ze 100 g oliwy i 13,4 g wodorotlenku sodu rachunek daje 103,1 g mydła i 10,3 g gliceryny. Woda jest środowiskiem reakcji, a nie substratem.
8 min
Soda kaustyczna, soda żrąca i ług to jedna substancja. Granulki do udrażniania rur to już mieszanina, w której wodorotlenku jest od 30 do 70 procent, zależnie od wersji karty, a reszta nie jest podana.
7 min
Mydło w domu robi się z tłuszczu i ługu, i nie ma na to drogi na skróty. Jest za to kolejność, której się trzymam od lat, i rachunek, który robi się przed zakupami, a nie przy garnku.
10 min
Kalkulator mydlany liczy szybciej, ale nie powie, skąd wzięła się liczba ani jak bardzo może się mylić. Rachunek na kartce zajmuje pięć minut i pokazuje jedno i drugie.
4 min
Pomarańczowe plamy nie są pleśnią ani ługiem. Utlenia się wolny tłuszcz, a ryzyko da się policzyć z dwóch liczb: udziału kwasów wielonienasyconych i przetłuszczenia.
5 min
Jedna z dwóch przyczyn białych grudek jest żrąca, druga jest tylko brzydka. Rozróżnia je temperatura topnienia i rozpuszczalność w wodzie, a nie wygląd.
5 min
Biały nalot na mydle nie jest wolnym ługiem i nie jest wadą, która coś psuje. Jest kosmetyką. Ale jest też sygnałem, że coś w procesie poszło chłodniej albo wolniej, niż zakładałeś.
5 min
Kokos jest najsilniejszym środkiem myjącym w domowej mydlarni. To jest jego zaleta i jego problem, i oba biorą się z tej samej liczby.
5 min
Zmydlanie oddaje ciepło. Jeżeli nie ma go gdzie oddać, temperatura w środku bloku dochodzi do stu stopni i masa zaczyna się zachowywać jak coś, czego nie chcesz mieć w kuchni.
6 min
Rozwarstwienie prawie nigdy nie jest błędem rachunku. Jest błędem emulsji — a to znaczy, że najczęściej da się je odkręcić.
5 min